Jeden z pięciu płatów płuc
Pan Czesław, 71-letni mieszkaniec Lubelszczyzny, dekadę temu przeszedł operację usunięcia płata lewego płuca z powodu raka. Wrócił do zdrowia i aktywnego życia. W tym roku badania przyniosły złą wiadomość: nowy nowotwór, tym razem w płucu prawym. Chirurgiczne usunięcie guza jest jedną z podstawowych metod leczenia raka płuca. Podczas operacji płuco objęte zabiegiem zostaje wyłączone z wentylacji, a oddychanie przejmuje drugie.W przypadku pana Czesława takie postępowanie stało jednak pod znakiem zapytania.
- Podczas operacji jedno płuco zostaje wyłączone z wentylacji, dlatego drugie musi mieć wystarczającą wydolność, by zapewnić pacjentowi bezpieczeństwo. W przypadku pana Czesława sytuacja była znacznie bardziej wymagająca. Nie chodziło bowiem o wentylację całego lewego płuca, ale tylko jednego płata, który pozostał po wcześniejszej operacji wykonanej po lewej stronie klatki piersiowej. To on musiał samodzielnie zapewnić wymianę gazową przez cały czas zabiegu – tłumaczy dr hab. n. med. Paweł Rybojad, główny operator zabiegu z Klinicznego Oddziału Chirurgii Klatki Piersiowej USK Nr 4 w Lublinie.
Do tej pory podobne procedury opisywane były w literaturze medycznej niezwykle rzadko. U większości pacjentów przeprowadzenie operacji torakochirurgicznej, podczas której oddychają oni tylko jednym płatem płuca, byłoby zbyt ryzykowne. Jednym z najważniejszych czynników, które pozwoliły zakwalifikować pana Czesława do operacji w USK Nr 4 w Lublinie, była jego wyjątkowo dobra wydolność oddechowa. Pacjent jest emerytowanym żołnierzem wojsk powietrznodesantowych. Przez lata trenował i uczestniczył w wymagających ćwiczeniach, a aktywność fizyczna pozostała częścią jego życia również po zakończeniu służby.
– Z uwagi na trudności okołooperacyjne i dotyczące opieki nad pacjentem, takich zabiegów wykonuje się bardzo mało. Zdecydowaliśmy się na operację ze względu na wyjątkowo dobrą wydolność płata, który pozostał w lewym płucu. Wyniki badań były zaskakująco dobre. Okazało się, że mimo wieku i przebytej wcześniej operacji onkologicznej pacjent miał doskonałe parametry wymiany gazowej, parametry oddechowe i czynnościowe. Przyznał się, że w młodości był szkolony do działań desantowych, w tym skoków spadochronowych i zadań bojowych w trudnych warunkach. Nigdy też nie zrezygnował z ruchu i prowadzenia zdrowego trybu życia, co bez wątpienia zaprocentowało. Ten przypadek pokazuje, jak istotne znaczenie dla możliwości leczenia operacyjnego ma zachowanie dobrej sprawności fizycznej i wydolności organizmu – mówi torakochirurg dr n. med. i n. o zdr. Robert Chudzik z Klinicznego Oddziału Chirurgii Klatki Piersiowej USK Nr 4 w Lublinie.
Jak podkreślają chirurdzy, olbrzymia zasługa w bezpiecznym przeprowadzeniu pacjenta przez skomplikowany zabieg operacyjny z użyciem systemu da Vinci stała po stronie zespołu anestezjologicznego odpowiedzialnego za znieczulenie ogólne, wentylację i monitorowanie funkcji życiowych operowanego przez całą procedurę. Jego zadaniem było zapewnienie pacjentowi odpowiedniego natlenienia i utrzymanie stabilnej pracy układu krążenia, mimo że podczas operacji chory mógł oddychać tylko częścią jednego płuca.
- Zdrowy człowiek oddycha pięcioma płatami płuc - trzema w płucu prawym i dwoma w lewym. W wypadku tej operacji musieliśmy podjąć ryzyko wentylacji pacjenta tylko jednym płatem, który dodatkowo podlegał uciskowi poprzez dwutlenek węgla podawany pod ciśnieniem do klatki piersiowej na potrzeby pracy robota. Pozycja pacjenta również stanowiła utrudnienie - leżał na boku, w którym znajduje się wentylowany wówczas płat, a grawitacja mogła spowodować dalszy wzrost oporów i pogorszenie wentylacji. Wyzwaniem było nie tylko dostarczanie tlenu, ale również eliminacja dwutlenku węgla. Jego nadmiar we krwi może zaburzać równowagę kwasowo-zasadową organizmu, a ciśnienia w klatce piersiowej dodatkowo obciążać układ krążenia. To wszystko wymagało precyzyjnego dostosowywania wentylacji przy ciągłym monitorowaniu parametrów oddechowych i krążeniowych. W polskiej literaturze medycznej nie znalazłam żadnych doniesień czy wytycznych dla tak rzadkiego przypadku – działaliśmy więc w oparciu o wiedzę, doświadczenie i bieżące odczytyparametrów życiowych pacjenta. Mieliśmy przygotowany plan działania na wypadek pogorszenia stanu chorego, łącznie z przerwaniem pracy robota i przywróceniem wentylacji operowanego płuca. Chcę podkreślić, że mam szczęście pracować z naprawdę świetnymi torakochirurgami, którzy sprawnie przeprowadzili operację, skracając jej czas, co było niezmiernie istotne w tak trudnych dla pacjenta warunkach wentylacji. Głównym priorytetem było dla nas bezpieczeństwo operowanego - mówi anestezjolog dr n. med. Katarzyna Trela-Stachurska z Klinicznego Oddziału Anestezjologii i Intensywnej Terapii USK Nr 4 w Lublinie.
Sukces torakochirurgów, anestezjologów, pielęgniarek i pacjenta
Operacja zakończyła się pomyślnie. Zabieg przeprowadzono techniką małoinwazyjną, z wykorzystaniem systemu robotycznego da Vinci. Dzięki temu nie było konieczne wykonanie dużego cięcia ani rozwieranie żeber. To szczególnie ważne u chorego, którego rezerwy oddechowe są ograniczone.
- Nie minęła noc od wykonania zabiegu w USK Nr 4 w Lublinie, a ja już chodzę. Gdyby nie rana, wsiadłbym na rower i jechał. Jestem trochę zaskoczony i tym, że nastąpiło to tak szybko, i wspaniałą opieką, jaką otrzymałem. Przecież miałem tylko jeden sprawny płat w płucu. Były z tym duże trudności, ale lekarze dali sobie z nimi radę. Jak mówił doktor Chudzik, też dzięki mojej dobrej kondycji. Bo ja bardzo dużo uprawiam sportu: rower, piłka nożna, bieganie, pompki, gimnastyka, rąbanie drzewa,prace w ogrodzie. Non stop mam zajęcie, mimo że jestem na emeryturze. Byłem w wojskach powietrzno-desantowych, które mnie wciągnęły do ćwiczeń. Do tej pory jak tylko pogoda pozwoli,latam na motolotni, pokazuję też młodzieży w szkołach, jak wygląda lot ze spadochronem. Moim zdaniem aktywność i utrzymywanie kondycji - i fizycznej, i psychicznej, zamiast siedzieć skulonym przed telefonem, są bardzo ważne. To one sprawiają, że jestem w innej formie niż mógłbym byćpo zabiegu – mówi pacjent.
W skróceniu okresu rekonwalescencji pomogło wykorzystanie systemu robotycznego da Vinci.
- Umożliwił on precyzyjne preparowanie tkanek, dokładny wgląd w struktury naczyniowe i ich sprawne zaopatrzenie. Pozwolił także na przeprowadzenie zabiegu w krótkim czasie, co było niezwykle ważne dla bezpieczeństwa pacjenta – tłumaczy dr hab. n. med. Paweł Rybojad.
- Pomyślne leczenie pacjenta stanowi sukces całego zespołu: chirurgów, anestezjologów i pielęgniarek. Jesteśmy jedynym oddziałem torakochirurgicznym w województwie lubelskim. Ten zabieg pokazuje, że nasz ośrodek dysponuje nie tylko nowoczesnym sprzętem, ale przede wszystkim doświadczeniem i kompetencjami, które pozwalają podejmować się najtrudniejszych wyzwań. Chcemy, by pacjenciz naszego regionu mieli dostęp do leczenia na najwyższym, światowym poziomie, bez konieczności wyjazdu do innych miast czy za granicę - mówi Lekarz Kierujący Klinicznym Oddziałem Chirurgii Klatki Piersiowej USK Nr 4 w Lublinie, dr hab. n. med. Marek Sawicki, prof. Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.
Zespół, który wykonał operację:
- Operator: dr hab. n. med. Paweł Rybojad
- Asysta: dr n. med. i n. o zdr. Robert Chudzik
- Pielęgniarki: Gabriela Płazio, Karolina Grządka
- Anestezjolog: dr n. med. Katarzyna Trela-Stachurska
- Pielęgniarka anestezjologiczna: Aneta Stachyra
Nadesłane: Rzecznik Prasowy USK Nr 4 w Lublinie
Fot. Łukasz Głaczkowski