Od sierpnia 2025 r. w Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Lublinie przeprowadzono ponad 20 zabiegów udrażniania dróg łzowych u dzieci. U zdecydowanej większości małych pacjentów objawy ustąpiły lub uległy wyraźnemu zmniejszeniu. Dotychczas nie odnotowano również powikłań związanych z leczeniem.
Obecnie do zabiegów endoskopowych kwalifikowane są przede wszystkim dzieci, u których tradycyjne sondowanie dróg łzowych okazało się nieskuteczne lub istnieje podejrzenie złożonej postaci niedrożności. Lubelscy specjaliści planują również przeprowadzenie badania naukowego, które pozwoli precyzyjniej określić, którym pacjentom ta metoda przynosi największe korzyści.
Wspólne działanie dla zdrowia najmłodszych
19 listopada w Auli Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Lublinie odbyła się konferencja prasowa pt. „Leczenie wrodzonej niedrożności dróg łzowych u dzieci – współpraca laryngologów i okulistów”.
W spotkaniu uczestniczyli: Prorektor ds. Kształcenia i Dydaktyki Uniwersytetu Medycznego w Lublinie prof. dr hab. n. med. Kamil Torres, Dyrektor Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Lublinie dr Kamila Ćwik oraz Dyrektor Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 1 w Lublinie lek. med. Beata Gawelska. Wśród prelegentów znaleźli się również specjaliści z obu placówek: dr hab. n. med. Michał Kotowski z Kliniki/Oddziału Otolaryngologii Dziecięcej, Foniatrii i Audiologii USzD oraz dr n. med. Dominika Nowakowska z Katedry i Kliniki Okulistyki Ogólnej i Dziecięcej USK Nr 1.
Eksperci wyjaśnili, kiedy łzawienie oczu u dziecka wymaga interwencji medycznej, na czym polega leczenie zabiegowe i jakie możliwości daje wykorzystanie endoskopii nosa. Ważną częścią konferencji były również doświadczenia rodziców dzieci leczonych w lubelskim szpitalu.
– Spotykamy się, aby podzielić się doświadczeniami związanymi ze współpracą Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 1 i Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego, którą rozwijamy od 2025 roku. Wychodzimy naprzeciw problemowi, który dotyczy co najmniej 10 proc. dzieci. Jesteśmy pierwszym ośrodkiem w Polsce południowo-wschodniej, który oferuje jednoczesną współpracę okulistów i laryngologów podczas zabiegów wykonywanych pod kontrolą endoskopową. Ma to szczególne znaczenie w przypadku bardziej złożonych postaci niedrożności dróg łzowych – podkreślił dr hab. n. med. Michał Kotowski.
Nie każde łzawienie oka jest błahym problemem
Wrodzona niedrożność dróg łzowych należy do najczęstszych schorzeń okulistycznych występujących u niemowląt. Dotyczy około co dziesiątego dziecka, a u mniej więcej jednej trzeciej małych pacjentów występuje obustronnie.
Najbardziej charakterystyczne objawy to przewlekłe łzawienie, nadmierne gromadzenie się łez w oku, wydzielina przypominająca ropę oraz nawracające zapalenia spojówek. Długotrwała niedrożność może prowadzić do podrażnienia skóry wokół oka, sprzyjać infekcjom, a także wpływać na rozwój układu wzrokowego. Szczególnie istotne jest ryzyko wystąpienia różnowzroczności (anizometropii), która nieleczona może prowadzić do niedowidzenia.
Jak wyjaśniła dr n. med. Dominika Nowakowska, u większości dzieci problem ustępuje samoistnie przed ukończeniem pierwszego roku życia. Dlatego początkowo zazwyczaj wystarczają obserwacja, odpowiedni masaż okolicy worka łzowego i właściwa higiena oka.
– Długotrwała niedrożność to nie tylko dyskomfort. Stały wypływ łez może powodować macerację i podrażnienie skóry, a także sprzyjać nawracającym infekcjom powierzchni oka. Jest to problem uciążliwy zarówno dla dziecka, jak i jego rodziców. Pierwszym etapem leczenia jest postępowanie zachowawcze, obejmujące masaż worka łzowego i higienę oka. Jego skuteczność jest bardzo wysoka i może sięgać nawet 96 proc. Jeżeli jednak objawy nie ustępują, konieczne może być leczenie zabiegowe – wyjaśniła specjalistka.
Endoskopia pozwala zobaczyć więcej
Podstawową metodą zabiegowego leczenia niedrożności jest sondowanie dróg łzowych, wykonywane przez okulistę w krótkim znieczuleniu ogólnym. U wielu dzieci zabieg ten przynosi trwałą poprawę. Nie zawsze jednak przyczyna problemu jest widoczna od strony oka. Może nią być np. torbiel przewodu nosowo-łzowego znajdująca się pod małżowiną nosową lub zwężenie ujścia przewodu do jamy nosowej.
W takich przypadkach szczególnie pomocna okazuje się endoskopia nosa, umożliwiająca lekarzowi dokładne obejrzenie ujścia przewodu nosowo-łzowego.
W Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Lublinie okulista i laryngolog przeprowadzają zabieg wspólnie – dosłownie „na cztery ręce”. Okulista wprowadza sondę od strony oka, natomiast laryngolog kontroluje jej położenie i ujście przewodu od strony nosa, wykorzystując endoskop. Dzięki temu lekarze mogą precyzyjnie zlokalizować przeszkodę, a w razie potrzeby usunąć ją podczas tego samego zabiegu. W wybranych przypadkach w drogach łzowych pozostawia się na kilka tygodni cienki silikonowy stent, który pomaga utrzymać ich drożność.
Takie rozwiązanie pozwala połączyć wiedzę i doświadczenie dwóch specjalizacji, zwiększając możliwości diagnostyczne i terapeutyczne w trudniejszych przypadkach.
Kompleksowa opieka, która zaczyna się od współpracy
Znaczenie wspólnych działań obu placówek podkreślił w trakcie konferencji prof. dr hab. n. med. Kamil Torres, Prorektor ds. Kształcenia i Dydaktyki Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.
– Cieszę się i dziękuję Państwu, drodzy Rodzice, za okazane zaufanie i powierzenie opieki nad Państwa dziećmi pracownikom naszych Szpitali Klinicznych. Ogromną radość sprawia mi widok uśmiechniętych i zadowolonych twarzy naszych małych pacjentów. Chciałbym przede wszystkim podkreślić, że misją Uniwersyteckich Szpitali Klinicznych oraz Uniwersytetu jest zapewnienie pacjentom holistycznej, kompleksowej opieki medycznej, uwzględniającej wszystkie aspekty ich zdrowia i potrzeb. Cieszę się, że dzisiejsza konferencja pokazuje, jak powinien wyglądać proces diagnostyczno-terapeutyczny z perspektywy pacjenta. Dzięki takiemu podejściu dzieci nie muszą już przemieszczać się od jednej poradni do drugiej, lecz mogą otrzymać skoordynowaną, kompleksową opiekę w ramach współpracy naszych specjalistów. Pragnę również podziękować naszym znakomitym lekarzom i wszystkim specjalistom, którzy dzięki platformom USK1 i USZD mogą realizować swoją misję zawodową, służąc pacjentom swoją wiedzą, doświadczeniem i zaangażowaniem, a także zapewniając Państwu wsparcie na każdym etapie leczenia. Pozostajemy otwarci na Państwa sugestie, potrzeby i oczekiwania. Naszym wspólnym celem jest nieustanne doskonalenie jakości opieki, dlatego życzę wszystkim naszym małym pacjentom dużo zdrowia, a Państwu – spokoju i satysfakcji z opieki, którą zapewniamy – zaznaczył.