Światowy Tydzień Karmienia Piersią promuje karmienie naturalne 

Światowy Tydzień Karmienia Piersią obchodzony jest co roku 1-7 sierpnia, a jego początki sięgają 1990 r. Ustanowienie tego medycznego święta ma na celu regularne promowanie naturalnego karmienia noworodków oraz okazanie wsparcia dla początkujących rodziców. 

Zgodnie ze stanowiskiem Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), wyłączne karmienie piersią jest zalecane przez pierwsze sześć miesięcy życia dziecka. To, jak długo matka chce je karmić, zależy od jej decyzji, ponieważ nie ma na to odgórnie ustalonej granicy. 

– Karmienie piersią przynosi liczne korzyści zarówno dziecku, jak i mamie. Mleko kobiece jest pokarmem najlepiej dostosowanym do potrzeb noworodków i niemowląt. Zawiera optymalną ilość łatwo przyswajalnych składników odżywczych, a także bogactwo czynników immunologicznych, wzrostowych i bioaktywnych, enzymów, hormonów oraz przeciwciał, które wspierają prawidłowy rozwój i dojrzewanie organizmu dziecka. Pokarm mamy wzmacnia również odporność noworodków i niemowląt, zmniejsza ryzyko zakażeń, alergii, otyłości, cukrzycy oraz wielu chorób przewlekłych w późniejszym życiu. Podczas rozszerzania diety mleko mamy ułatwia dziecku akceptację nowych smaków i produktów, wspiera rozwój mikrobioty jelitowej oraz poprawia przyswajanie wielu składników odżywczych. Dzięki obecności oligosacharydów mleka kobiecego (HMO) korzystnie wpływa również na rozwój prawidłowej flory bakteryjnej jelit. Nie można zapominać o korzyściach emocjonalnych. Karmienie piersią daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, bliskości i komfortu, wzmacnia więź z mamą oraz sprzyja prawidłowemu rozwojowi emocjonalnemu – przekonuje lek. med. Monika Dobrowolska, Kierownik Banku Mleka Kobiecego USK Nr 1 w Lublinie.

Jak dodaje, karmienie naturalne ma wiele zalet nie tylko dla dziecka, ale również dla jego matki. 

– Korzyści z karmienia piersią, jakie odnoszą mamy, to przyspieszone obkurczanie się macicy po porodzie, mniejsze ryzyko krwotoku poporodowego, a przy dłuższym karmieniu obniżone ryzyko zachorowania na raka piersi i jajnika, cukrzycę typu 2 oraz choroby sercowo-naczyniowe. Jest także rozwiązaniem zawsze dostępnym, bezpiecznym oraz ekonomicznym – mówi lek. med. Monika Dobrowolska. 

Wyzwania związane z karmieniem piersią 

Karmienie piersią, szczególnie na początku, stawia przed kobietami różne wyzwania, których warto być świadomym. Wiele mam ma na przykład trudności z odpowiednim przystawieniem dziecka do piersi. 

– Może nam się wydawać, że technicznie to wszystko jest takie proste, bo przecież odruch ssania u noworodków jest najsilniejszym odruchem, jaki mają, ale warto wziąć pod uwagę, że czasami zarówno mamy, jak i noworodki napotykają np. na pewne trudności anatomiczne, związane chociażby z budową piersi, brodawek czy skróconym wędzidełku języka u dziecka, co może być przyczyną problemów w przystawianiu do piersi i efektywnym ssaniu przez dziecko. W takiej sytuacji z pomocą przychodzi personel medyczny i doradcy laktacyjni, którzy w pierwszych dniach życia dziecka obserwują to, jak ono sobie radzi, czy proces przystawiania do piersi jest prawidłowy, czy odruch ssania jest efektywny. W przypadku zauważenia trudności reagujemy i tłumaczymy mamom, jakie mają możliwości. Bardzo ważne jest też, aby mama miała motywację do tego, by karmić piersią, bo czasami trzeba włożyć trochę wysiłku w to, aby to się udało – mówi lek. med. Monika Dobrowolska. 

Dr n. med. Monika Wójtowicz-Marzec zwraca z kolei uwagę na to, że pierwsze godziny i dni po porodzie dla wielu matek bywają bardzo stresujące, co przekłada się na to, że zaczynają czuć, że brakuje im kompetencji do karmienia naturalnego. 

– Zadaniem personelu medycznego, który opiekuje się kobietami po porodzie, jest też to, by odczarować w nich ten niepokój. Bardzo często słyszymy od mam, że w tych pierwszych godzinach czy dniach po porodzie mają za mało mleka albo że jest ono niewartościowe, bo np. dziecko często płacze. Wtedy tłumaczymy, że jest to całkowicie naturalny proces, a pierwsze dni po porodzie wiążą się z tym, że ta laktacja czasami może być nawet niedostrzegalna przez mamy, ale wystarczająca dla zaspokojenia potrzeb dziecka na dany moment, bo natura tak to wymyśliła, że laktacja po porodzie powoli zwiększa się z dnia na dzień – mówi dr n. med. Monika Wójtowicz-Marzec. 

Jak dodaje, niezwykle ważna dla kobiety adaptującej się do roli mamy nowonarodzonego dziecka, jest otucha płynąca od bliskich osób.  

– Bardzo ważne jest wsparcie partnera, który akceptuje swoją partnerkę w roli mamy karmiącej. Nieocenione jest też wsparcie pozostałych członków najbliższej rodziny, takich jak babcie i dziadkowie. Mama, która czuje, że jest wspierana nie tylko przez personel medyczny, ale również przez swoje środowisko domowe, chętniej będzie starać się o rozwinięcie karmienia piersią, które jest najkorzystniejsze dla dziecka, zwłaszcza w pierwszych miesiącach i latach jego życia – podkreśla dr n. med. Monika Wójtowicz-Marzec. 

W przypadku kobiet, które były w ciąży mnogiej, szczególnym wyzwaniem może być logistyczne wypracowanie odpowiednich schematów dotyczących karmienia naturalnego, tak, by zaspokoić potrzeby więcej niż jednego noworodka. 

Z nieco innymi wyzwaniami będą się natomiast spotykać kobiety, które w okresie karmienia piersią zachodzą w kolejną ciążę. 

– W takim przypadku najlepiej będzie skonsultować się ze swoim lekarzem prowadzącym i porozmawiać o ryzyku porodu przedwczesnego (a karmienie piersią inicjuje ścieżkę hormonalną, która może mieć wpływ np. na skurcze macicy) i ustalić, do którego momentu to karmienie będzie bezpieczne – mówi dr n. med. Monika Wójtowicz-Marzec. 

Rola doradcy laktacyjnego przy trudnościach w karmieniu piersią 

Warto pamiętać, że w przypadku trudności z rozkręceniem laktacji, kobiety mogą korzystać ze wskazówek doradcy laktacyjnego. Przy okazji Światowego Tygodnia Karmienia Piersią przypominamy, że przy ul. Staszica 16 w Lublinie działa Poradnia Laktacyjna przy Poradni Zdrowia Kobiety USK Nr 1. Zapisy na konsultacje odbywają się telefonicznie pod numerem tel.: 81 538 51 13, a szczegółowe informacje o działalności Poradni Laktacyjnej można znaleźć na stronie internetowej usk1.pl. 

– Rolą doradcy laktacyjnego jest wspieranie mamy w każdej decyzji dotyczącej sposobu karmienia dziecka - niezależnie od tego, czy wybiera karmienie piersią, odciągniętym mlekiem kobiecym czy karmienie mieszane. Naszym zadaniem jest przekazywanie rzetelnej wiedzy, rozwiewanie wątpliwości oraz pomoc w pokonywaniu trudności związanych z laktacją. Równie ważne jest budowanie poczucia bezpieczeństwa i pewności siebie u mamy, aby mogła czerpać satysfakcję z karmienia i bliskości z dzieckiem – podkreśla Katarzyna Zielińska, certyfikowany doradca laktacyjny z USK Nr 1 w Lublinie. 

Jak wskazuje, w całym procesie starań o karmienie naturalne bardzo ważna jest też bliskość oraz wygoda zarówno mamy, jak i dziecka. 

– Promowanie karmienia piersią to nie tylko przekazywanie wiedzy o korzyściach zdrowotnych wynikających z mleka kobiecego. To również budowanie świadomości, że karmienie piersią jest wyjątkowym czasem tworzenia więzi między mamą a dzieckiem. Bliskość, kontakt skóra do skóry i wzajemna czułość wspierają rozwój emocjonalny dziecka oraz dają poczucie bezpieczeństwa, a także wzmacniają poczucie pewności mamy – mówi Katarzyna Zielińska. 

Najpopularniejsze mity dotyczące karmienia piersią 

Niestety, na temat karmienia piersią w społeczeństwie nadal krąży wiele mitów. Jednym z najpopularniejszych z nich jest ten dotyczący składu mleka kobiecego. 

– Pamiętajmy, że natura wymyśliła mleko kobiece jako niesamowitą substancję biologiczną, ponieważ skład mleka dopasowuje się do potrzeb dziecka, jego stanu zdrowia (np. gdy u dziecka jest stan zapalny, to mleko jest bardziej bogate w przeciwciała odpornościowe), a nawet do pory roku i temperatury. Inny jest też skład mleka w ciągu dnia, a inny w ciągu nocy – tłumaczy dr n. med. Monika Wójtowicz-Marzec. – Ponadto warto wiedzieć, że podczas karmienia piersią występują dwie fazy. W pierwszej z nich celem mleka jest zaspokojenie podstawowego pragnienia u dziecka, zaś druga to moment przekazywania mu substancji odżywczych. Nie jesteśmy w stanie żadną gotową mieszanką zmienić składu takiego mleka, ponieważ jego wytwarzanie to jest dynamiczny proces, zależny od chwilowej potrzeby danego dziecka. Właśnie dlatego nie ma normy na skład mleka kobiecego – podkreśla specjalistka. 

Doktor wskazuje też na często pojawiające się niepewności dotyczące siary, czyli pierwszego pokarmu po porodzie. 

– Siara wygląda często jak przezroczysty płyn i w związku z tym u mam pojawia się obawa, że może być ona niewartościowa, a to nie jest prawda. To pierwsze wsparcie w dojrzewaniu układu immunologicznego u dziecka, które jest nasycone przeciwciałami odpornościowymi. Nie warto sugerować się tym, jaki jest kolor, czy ile warstw tłuszczyku czy białka widać w mleku matki, bo mleko kobiece może mieć naprawdę szeroką gamę kolorów i nie świadczy to o nieprawidłowości jego składu – zaznacza dr Monika Wójtowicz Marzec. 

– Inny mit dotyczy sytuacji, w której po jednorazowym odciągnięciu pokarmu okazuje się, że mleka jest niewiele. Wiele kobiet uważa wtedy, że ich piersi produkują zbyt mało mleka. To błędne przekonanie, ponieważ laktator nie odzwierciedla rzeczywistej ilości pokarmu, jaką dziecko jest w stanie pobrać z piersi. Ilość odciągniętego mleka nie świadczy o tym, ile pokarmu produkuje organizm mamy. Dziecko ssie znacznie efektywniej niż laktator, dlatego początkowo niewielka ilość odciągniętego mleka nie powinna być powodem do niepokoju – tłumaczy z kolei Katarzyna Zielińska.  

Kolejnym bardzo rozpowszechnionym w społeczeństwie mitem jest tzw. „dieta matki karmiącej”. 

– Jednym z najczęściej powielanych mitów dotyczących karmienia piersią jest przekonanie, że mama karmiąca musi stosować specjalną, restrykcyjną dietę. W rzeczywistości nie ma konieczności eliminowania określonych produktów, jeśli nie ma ku temu wskazań medycznych. Kobieta karmiąca powinna przede wszystkim odżywiać się zdrowo, różnorodnie i zgodnie z zasadami racjonalnego żywienia. Jedynymi substancjami, których należy unikać, są alkohol oraz inne używki, ponieważ mogą negatywnie wpływać zarówno na zdrowie matki, jak i dziecka – podkreśla Katarzyna Zielińska. 

W USK Nr 1 w Lublinie działa jedyny w województwie lubelskim Bank Mleka Kobiecego 

Z okazji Światowego Tygodnia Karmienia Piersią przypominamy także, że od 2019 r. przy Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym Nr 1 w Lublinie działa jedyny na Lubelszczyźnie Bank Mleka Kobiecego, który rozdysponowuje je nie tylko do szpitali na terenie miasta, ale i w całym regionie. Z zasobów mleka oddawczego mogą korzystać matki wcześniaków, które mają problem z własną laktacją. 

– Działalność Banku Mleka Kobiecego dotyczy dwóch grup mam. Pierwsze z nich to Honorowe Dawczynie Mleka Kobiecego, czyli matki, które są w stanie w pełni zabezpieczyć potrzeby pokarmowe swojego dziecka, a przy tym, będąc już w fazie stabilnej laktacji (czyli po pierwszych dwóch tygodniach po porodzie) mają nadwyżki pokarmu i są świadome, że mogą je przekazać innym dzieciom, które tego potrzebują, więc same się do nas zgłaszają. Drugą grupę matek stanowią mamy wcześniaków, które w pierwszych dniach i tygodniach po porodzie mają trudności z własną laktacją. Jako personel medyczny zawsze staramy się, aby dziecko otrzymywało pokarm mamy, czyli tę siarę, natomiast kiedy z biegiem dni widzimy, że ta ilość nie jest wystarczająca, to proponujemy, by dziecko było karmione bezpiecznym, bo przebadanym mlekiem oddawczym, do czasu, aż jego mama wytworzy wystarczającą ilość własnego pokarmu – tłumaczy lek. med. Monika Dobrowolska, Kierownik Banku Mleka Kobiecego USK Nr 1 w Lublinie. – Karmienie wcześniaków wyłącznie pokarmem naturalnym jest szczególnie ważne, ponieważ wspiera odporność tych dzieci i wspomaga prawidłowe dojrzewanie ich przewodu pokarmowego oraz chroni je przed groźnymi powikłaniami, takimi jak sepsa czy martwicze zapalenie jelit. Dla tej grupy dzieci mleko kobiece traktujemy jako lek – podkreśla specjalistka.  

Jak zatem wygląda procedura oddania i przekazania pokarmu do Banku Mleka Kobiecego? 

– Każda mama, która zgłosi chęć oddania swojego pokarmu, przechodzi badania kwalifikacyjne. Na początku zbieramy od niej wywiad. Najważniejsze jest to, by prowadziła zdrowy styl życia, zdrowo się odżywiała i nie korzystała z używek oraz była osobą zdrową, czyli nieleczącą się na żadne choroby przewlekłe. Następnie badania kwalifikacyjne są prowadzone w kierunku chorób zakaźnych, takich jak np. toksoplazmoza, wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, HIV i kilka innych, a mleko jest badane pod kątem mikrobiologicznym – precyzuje Kierownik Banku Mleka Kobiecego USK Nr 1 w Lublinie. 

Jeśli wszystkie wymagania zostaną spełnione, to kobieta zostaje zakwalifikowana jako Honorowa Dawczyni Mleka Kobiecego. Może nią być przez pierwszy rok swojej laktacji. Co warte podkreślenia, takie kobiety mogą wypożyczyć od Banku Mleka Kobiecego sprzęt potrzebny do odciągania mleka i późniejszego przechowywania nadwyżek w zamrażarce. Kiedy dawczyni uzbiera określoną partię pokarmu, zgłasza to do placówki.  

– Wtedy transport medyczny przyjeżdża bezpośrednio do jej domu i odbiera od niej zebrane mleko. Staramy się, aby mamy kwalifikujące się jako dawczynie, mieszkały w Lublinie, bądź w niewielkim promilu od granic miasta, ze względu na to, abyśmy mogli zapewnić ciąg chłodniczy mleka oddawczego, tak, by nie doszło do rozmrożenia próbek w trakcie transportu – podkreśla lek. med. Monika Dobrowolska. 

Od początku działalności Banku Mleka Kobiecego USK Nr 1 w Lublinie zrekrutowanych zostało 115 Honorowych Dawczyń Mleka Kobiecego, dzięki czemu już ponad tysiąc dzieci urodzonych przedwcześnie otrzymało mleko oddawcze.  

------------------ 

Od 1 do 7 sierpnia, w ramach Światowego Tygodnia Karmienia Piersią na profilu Kliniki Położnictwa i Patologii Ciąży USK Nr 1 w Lublinie na Instagramie będą pojawiać się treści edukacyjne związane z promocją karmienia naturalnego.