Dr hab. n. med. Paulina Własiuk na co dzień pracuje jako adiunkt w Zakładzie Hematoonkologii Doświadczalnej UMLUB. Jej zainteresowania badawcze skupiają się wokół chorób limfoproliferacyjnych, a przede wszystkim przewlekłej białaczki limfocytowej i zaburzeń immunologicznych czynników mogących mieć istotny wpływ na jej przebieg.

– Pod kątem epidemiologicznym przewlekła białaczka limfocytowa jest najczęściej występującą białaczką w naszym rejonie świata, stanowi więc istotny problem kliniczny, który nie został jeszcze rozwiązany. Moje zainteresowania badawcze wpisują się w specyfikę badań i projektów, które realizujemy w Zakładzie Hematoonkologii Doświadczalnej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, bo w największej liczbie przypadków dotyczą one właśnie białaczki limfocytowej – mówi dr hab. n. med. Paulina Własiuk. 

Naukowczyni stoi na czele projektu badawczego pn. „Immunomodulujący wpływ metabolitów bakteryjnych na funkcję limfocytów T w przewlekłej białaczce limfocytowej”, na realizację którego Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Hematologicznego i Transfuzjologicznego przyznał w tym roku grant naukowy w wysokości 200 tys. zł. To nagroda, której celem jest dofinansowanie projektów badawczych w zakresie badań podstawowych lub translacyjnych w dziedzinie hematologii lub transfuzjologii. 

– Projekt ten wpisuje się w wyniki z wcześniejszych badań, które dotychczas uzyskaliśmy podczas realizacji różnych projektów w naszej jednostce, więc jest przemyślanym, kompleksowym sposobem na ich rozwijanie. Zawsze, gdy realizujemy dany projekt, to otrzymujemy pewne odpowiedzi, ale też pojawiają się następne pytania, na które staramy się znaleźć rozwiązanie, projektując kolejne badania. Wzajemnie się one uzupełniają, dzięki czemu uzyskujemy dużo danych dotyczących danej choroby, a to jest bardzo cenne – tłumaczy dr hab. Paulina Własiuk.

Realizacja projektu jest zaplanowana na dwa lata i obejmuje kilka etapów. Pierwszym z nich jest rekrutacja pacjentów.

– Grupa badana to 60 osób z białaczką, a grupa kontrolna to 20 osób zdrowych, czyli łącznie w projekt będzie zaangażowanych 80 uczestników, których będziemy rekrutować m.in. we współpracy z Poradnią Hematologiczną Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 4. Dzięki temu mamy dobre połączenie między prowadzeniem badań naukowych a praktyką kliniczną – mówi dr hab. Paulina Własiuk. – Rekrutacja pacjentów będzie sukcesywnie prowadzona głównie w pierwszym roku trwania projektu, ale ponieważ będziemy pracować częściowo na materiale świeżo pobieranym od pacjentów, a częściowo przechowywanym, to tak naprawdę poszczególne etapy badań będą w pewnym zakresie wykonywane równolegle – dodaje. 

Jak wskazuje nazwa projektu, jego celem jest zbadanie immunomodulującego wpływu metabolitów bakteryjnych na przebieg przewlekłej białaczki limfocytowej. 

– Ze wcześniej zrealizowanych projektów wiemy, że u pacjentów zmagających się z tą chorobą występują zaburzenia mikrobiomu. Flora jelitowa jest bardzo istotna jeśli chodzi o utrzymanie homeostazy i właściwego działania układu odpornościowego. Wiemy, że zarówno ilościowe, jak i jakościowe zmiany w składzie mikrobiomu wpływają na funkcjonowanie układu odporności. Pacjenci z przewlekłą białaczką limfocytową mają zaburzenia odporności, wynikające z samej choroby, a dodatkowo pojawiające się zmiany w składzie mikrobiomu też wpływają niekorzystnie na funkcjonowanie układu odporności, czyli jest to wielokierunkowa interakcja. W ramach projektu będziemy badać metabolity bakteryjne, czyli to, co te bakterie wydalają do naszego organizmu (np. krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, pochodne indolu czy wtórne kwasy tłuszczowe). Są to substancje, w przypadku których wykazano, że mają aktywność biologiczną, czyli wpływają na funkcjonowanie naszego układu odpornościowego. Jeżeli mamy zaburzenia mikrobiomu, to konsekwencją tego powinny być także zaburzenia w stężeniach tych metabolitów, co będzie wpływało na odporność. Będziemy to badać w odniesieniu do limfocytów T, które są kluczową populacją jeśli chodzi o odpowiedź układu immunologicznego na chorobę nowotworową. Zarówno w nowotworach układu krwiotwórczego, jak i w guzach litych jest to kluczowa populacja jeśli chodzi o zwalczanie komórek nowotworowych. Wiemy, że te nieprawidłowości występują i że komórki układu odpornościowego u pacjentów z nowotworami nabierają fenotypu „wyczerpania”, mają zmienioną ekspresję markerów powierzchniowych w porównaniu do osób zdrowych, więc będziemy sprawdzać, jak to wygląda u tych pacjentów. Będziemy też stymulować komórki, czyli wyizolowane limfocyty T, w hodowlach krótkoterminowych z wykorzystaniem wybranych metabolitów, by później metodą cytometrii przepływowej oraz w testach czynnościowych ocenić, w jaki sposób te metabolity w hodowli komórkowej są w stanie wpłynąć na funkcjonowanie komórek układu odpornościowego – wyjaśnia dr hab. Paulina Własiuk.

Prowadzone badania finalnie mogą doprowadzić do stworzenia takiego profilu metabolitów, który będzie mógł być wykorzystany do późniejszej oceny odpowiedzi na leczenie pacjenta z białaczką limfocytową.

– Są już publikacje, które pokazują, że zmiany w składzie mikrobiomu, a w konsekwencji zmiany w poziomach metabolitów, wpływają na odpowiedź na leczenie, zwłaszcza w przypadku stosowania immunoterapii, m.in. z wykorzystaniem punktów kontrolnych, np. ścieżki sygnałowej PD1/PD1L. Jeśli będziemy w stanie określić pewne profile stężeń metabolitów, które korelują z czynnikami prognostycznymi czy predykcyjnymi u pacjentów, to być może udałoby się to wpisać w strategie terapeutyczne. Kwestie, które będziemy badać, przełożą się też na elementy związane z diagnostyką choroby – co prawda sposób jej identyfikowania jest jasny, ale bardzo wiele czynników wpływa na jej późniejszy przebieg, dlatego mam nadzieję, że wyniki, które uzyskamy, pozwolą nam określić na podstawie tego profilu inny sposób podejścia terapeutycznego do tych pacjentów – podsumowuje dr hab. Paulina Własiuk.